|
استخراج و اعتباریابی مؤلفههای سلامت معنوی از دیدگاه منابع اسلامی: رویکردی نوین در آموزش معنوی
|
سعید سبوئی جهرمی1   ، نصیرالدین جاویدی*2 |
1- دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2- مرکز تحقیقات سلامت معنوی، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران |
|
|
چکیده: (3 مشاهده) |
زمینه و هدف: سلامت معنوی بهعنوان چهارمین بُعد سلامت انسان، نقش بنیادینی در سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی دارد. با وجود گسترش پژوهشها در حوزه معنویت، اغلب مدلهای رایج متکی بر رویکردهای غربیاند و فاقد تبیین بومی و اسلامی هستند. این مطالعه با هدف استخراج، طبقهبندی و اعتباریابی مؤلفههای سلامت معنوی اسلامی بر اساس قرآن کریم و روایات معتبربه منظور ساخت پرسشنامه انجام شد. نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه و الکافی و برخی کتب روایی دیگر
مواد و روش: مطالعه بهصورت ترکیبی (کمی–کیفی) اجرا شد. در مرحله کیفی، با روش تحلیل محتوای کیفی متون قرآنی و احادیث اهلبیت(ع) در منابعی چون نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه و الکافی و برخی کتب روایی دیگر و نیز متون علمی مرتبط کدگذاری گردید. مراحل تحلیل شامل کدگذاری باز، محوری و گزینشی بر اساس الگوی گرانهیم و لاندمن بود. در مرحله کمی، مؤلفههای استخراجشده با نظر ۱۰ متخصص حوزههای الهیات و روانشناسی از طریق شاخصهای نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) ارزیابی شدند.
یافتهها: از مجموع ۱۱۳۲ کد اولیه، ۲۴۹ کد محوری و ۵۶ کد گزینشی استخراج شد که پس از ارزیابی روانسنجی، 27 مؤلفه نهایی در قالب سه مقولهٔ هستهای تثبیت شدند:
۱. ارتباط با خدا (شکرگزاری، توکل، خوف و رجا، اخلاص، انجام واجبات، ایمان به آخرت، انس با قرآن، الگوگیری از اهلبیت)،
۲. ارتباط با خود (کسب دانش سودمند، میانهروی، کوچکشمردن دنیا، حیاء، کسب روزی حلال)،
۳. ارتباط با دیگران و محیط (صبر، وفاداری، خیرخواهی، خوشبینی، کنترل تمایلات نفسانی، امر به معروف و نهی از منکر، حفظ محیط زیست).
نتیجهگیری: مطالعه حاضر نشان داد سلامت معنوی اسلامی بر محور پیوند وجودی انسان با خداوند و تعالی فرد در ساحتهای فردی و اجتماعی استوار است. این الگو ضمن همراستایی با مدلهای بینالمللی سلامت معنوی مانند ابزار (SHALOM) و داخلی مانند الگوی فرهنگستان علوم پزشکی است، تمایز بنیادین خود را از مدلهای غیراسلامی در اتکاء به آموزههای توحیدی نشان میدهد. |
|
| واژههای کلیدی: سلامت معنوی اسلامی، تحلیل محتوای کیفی، قرآن و حدیث، ارتباط با خدا، خود و دیگران، روانسنجی مؤلفهها |
|
|
متن کامل [PDF 912 kb]
(23 دریافت)
|
|
نوع مطالعه : پژوهشی اصيل |
موضوع مقاله:
سلامت
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
