Bimonthly of Education Strategies in Medical Sciences

fa طراحی الگوی استفاده از طنز در برنامه‌درسی علوم‌تربیتی (مطالعه موردی؛ دانشگاه‌های آزاد استان مازندران) Designing a Model for Using Humor in the Educational Sciences Curriculum (Case Study; Azad Universities of Mazandaran Province) پ‍ژوهش در آموزش علوم پزشکی Research in Medical Science Education پژوهشی اصيل Original Research هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی استفاده از طنز در برنامه‌درسی علوم‌تربیتی با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد بود. جامعه پژوهش شامل استادان و متخصصان حوزه تعلیم و تربیت دانشگاه‌های آزاد استان مازندران بود که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند نظری (حداکثر تنوع و گلوله‌برفی)، تعداد 25 نفر به‌عنوان مشارکت‌کننده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود و داده‌ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی و بر اساس الگوی پارادایمی اشتراوس و کوربین تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که پدیده محوری الگو در قالب سه مؤلفه اصلی (بعد ساختاری، بعد کارکردی و بعد فرهنگی‌اجتماعی) تبیین می‌شود. شرایط علی شامل 8 مقوله محوری بود که ناظر بر چالش‌های آموزش عالی از جمله کاهش انگیزش تحصیلی، غلبه رویکردهای سنتی تدریس، ضعف توجه به بعد عاطفی یادگیری، نیاز به تعامل، آموزش انسان‌محور، کاهش جذابیت برنامه‌درسی، نیاز به نوآوری و تأکید بر یادگیری فعال و تعاملی است. شرایط زمینه‌ای الگو شامل 9 مقوله محوری بود که عواملی نظیر شایستگی حرفه‌ای استاد، سواد طنز آموزشی، ویژگی‌های شخصیتی استاد و دانشجویان، فرهنگ دانشگاهی، سیاست‌ها و مقررات آموزشی، حساسیت‌های فرهنگی و اخلاقی و ساختار و ماهیت برنامه‌درسی را دربر می‌گیرد. همچنین عوامل مداخله‌گر در قالب 5 مقوله محوری شامل تجربه زیسته استادان، ادراک از حمایت دانشگاه، شبکه‌های غیررسمی، انتظارات اجتماعی و سرمایه فرهنگی شناسایی شد. در بخش راهبردها، 7 مقوله محوری استخراج گردید که بر تنظیم آگاهانه میزان طنز، پیوند طنز با اهداف و محتوای برنامه‌درسی، حفظ شأن علمی، تدوین قواعد تعاملی، انطباق با ویژگی‌های درس و فرهنگ نهادی و بازطراحی جایگاه طنز در برنامه‌درسی تأکید دارد. در نهایت، پیامدهای الگو در قالب 3 سطح اصلی (کلاس درس، دانشگاه و جامعه) تبیین شد که شامل ارتقای انگیزش و مشارکت دانشجویان، بهبود کیفیت تجربه یادگیری، تقویت فرهنگ آموزشی انسان‌محور و افزایش سرمایه اجتماعی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که طراحی و نهادینه‌سازی الگوی استفاده از طنز در برنامه‌درسی علوم‌تربیتی می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر برای ارتقای کیفیت آموزش عالی، بهبود تجربه یادگیری دانشجویان و پیوند میان ابعاد شناختی و عاطفی یادگیری مورد توجه برنامه‌ریزان درسی و استادان دانشگاه قرار گیرد.   The aim of the present study was to design a model for using humor in the curriculum of educational sciences with a qualitative approach based on data-based theory. The research population included professors and experts in the field of education at the Azad Universities of Mazandaran Province, who were selected as participants using theoretical purposive sampling (maximum diversity and snowball sampling). The data collection tool was a semi-structured interview, and the data were analyzed through open, axial, and selective coding based on the paradigmatic model of Strauss and Corbin. The findings showed that the axial phenomenon of the model is explained in the form of three main components (structural dimension, functional dimension, and sociocultural dimension). The causal conditions included 8 axial categories that monitor the challenges of higher education, including reduced academic motivation, the dominance of traditional teaching approaches, weak attention to the emotional dimension of learning, the need for interaction, human-centered education, reduced attractiveness of the curriculum, the need for innovation, and an emphasis on active and interactive learning. The contextual conditions of the model included 9 central categories, which included factors such as the professional competence of the professor, educational humor literacy, personality characteristics of the professor and students, university culture, educational policies and regulations, cultural and ethical sensitivities, and the structure and nature of the curriculum. Also, intervening factors were identified in the form of 5 central categories, including the lived experience of the professors, perception of university support, informal networks, social expectations, and cultural capital. In the strategies section, 7 central categories were extracted that emphasize the conscious regulation of the amount of humor, linking humor with the goals and content of the curriculum, maintaining academic dignity, formulating interactive rules, adapting to the characteristics of the course and institutional culture, and redesigning the place of humor in the curriculum. Finally, the consequences of the model were explained in the form of 3 main levels (classroom, university, and society), which include improving student motivation and participation, improving the quality of the learning experience, strengthening a human-centered educational culture, and increasing social capital. The results of the research show that designing and institutionalizing a pattern of using humor in the educational sciences curriculum can be considered by curriculum planners and university professors as an effective strategy for improving the quality of higher education, improving students' learning experience, and linking the cognitive and emotional dimensions of learning. طنز آموزشی, برنامه‌درسی, نظریه داده‌بنیاد, آموزش‌عالی Educational humor, curriculum, data-driven theory, higher education 130 143 http://edcbmj.ir/browse.php?a_code=A-10-1610-1&slc_lang=fa&sid=1 Darya Bakhtiyari دریا بختیاری 100319475328460042927 100319475328460042927 Yes دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم‌تربیتی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی ، بابل، ایران Babak Hosseinzadeh بابک حسین‌زاده 100319475328460042928 100319475328460042928 No گروه علوم‌تربیتی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی ، بابل، ایران Seyyedeh Zahra Hoseini Daronkolae سیده زهرا حسینی درونکلائی 100319475328460042929 100319475328460042929 No گروه علوم تربیتی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل،ایران