fa یادگیری ترکیبی؛ رویکردی نوین در توسعه آموزش و فرآیند یاددهی/یادگیری سلامت Health مروری سيستماتيک Systematic Review <p> <strong> مقدمه: </strong>در جهان پرشتاب امروز فناوری اطلاعات و ارتباطات، تحولی عظیم را در زمینه آموزش و یادگیری ایجاد کرده است، به‌طوری که امروزه آموزش‌های الکترونیکی در حال جایگزین‌شدن با شیوه‌های آموزش سنتی است. از طرف دیگر تحقیقات نشان داده است که آموزش‌های الکترونیکی صرف نیز دارای محدودیت‌های خاص خود هستند و نمی‌توانند به‌طور کامل جایگزین آموزش سنتی (چهره به چهره) شوند. بنابراین با وجود مزایا و معایب هر دو روش آموزشی، متخصصان امور آموزشی سعی می‌کنند تا روش‌های مختلف را با هم ترکیب کنند و معتقدند که یادگیری ترکیبی، یک رویکرد اثربخش برای حل این مشکلات است. هدف مقاله حاضر معرفی رویکرد یادگیری ترکیبی و بررسی میزان اثربخشی آن در فرآیند آموزش بود. </p><p> <strong> نتیجه‌گیری: </strong>به‌نظر می‌رسد که یادگیری ترکیبی با داشتن مزیت‌های هر دو رویکرد آموزش (سنتی و الکترونیکی) یک رویکرد موثر برای افزایش اثربخشی یادگیری، سهولت دسترسی به مواد آموزشی و افزایش اثربخشی هزینه‌ها باشد. همچنین به دلیل ارایه فرصت‌های مختلف به‌منظور یادگیری، موجب آن می‌شود که در کنار افزایش جذابیت آموزش، به تفاوت‌های فردی فراگیران نیز به‌طور مناسبی توجه شود، زیرا همه افراد به یک شیوه یاد نمی‌گیرند و به همین دلیل استفاده از روش‌های مختلف برای آموزش ضروری به‌نظر می‌رسد. </p> <p> <strong> Introduction: </strong>In today’s high-speed world, information and communication technology has made a huge revolution in teaching and learning in a way that e-learning is replacing traditional education. On the other hand, researches show that mere e-learning has its own limitations and cannot totally replace traditional education (face-to-face). Therefore, considering the advantages and disadvantages of these two methods, experts try to mix different methods and believe that blended learning is an effective approach to resolve these issues. <a name="OLE_LINK23"></a><a name="OLE_LINK22">The purpose of the present article was to introduce blended learning and to investigate its effectiveness in education process. </a></p><p> <strong> Conclusion: </strong>It seems that blended learning having the advantages of both approaches (traditional & e-learning), is a useful approach for increasing the effectiveness of learning, easy access to educational materials and increasing the cost-effectiveness. In addition, learners' personal differences are properly considered through proposing different learning opportunities along with increasing the attraction of education and since individuals learn in different ways, use of different learning methods seems necessary. </p> کلیدواژه ها: یادگیری ترکیبی، آموزش الکترونیکی، آموزش سنتی (رودررو)، فرآیند یاددهی- یادگیری Keywords: Blended Learning, E-Learning, Traditional Education (Face-To-Face), Teaching-Learning Process 69 75 http://edcbmj.ir/browse.php?a_code=A-10-294-1&slc_lang=fa&sid=1 Salehi Omran E. ابراهیم صالحی عمران edpes60@hotmail.com 10031947532846003509 10031947532846003509 Yes Department of Educational Sciences, Faculty of Human Sciences, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران Salari Z. ضیاء الدین سالاری 10031947532846003510 10031947532846003510 No Department of Educational Sciences, Faculty of Human Sciences, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران