fa نقش برنامه‌های درسی علوم اجتماعی در پرورش مهارت‌های شهروندی سلامت Health پژوهشی اصيل Original Research <b>اهداف: </b>با توجه به تاثیر اساسی آموزش و پرورش در جامعه‌پذیر‌کردن دانش‌آموزان، آماده‌سازی نسل جدید برای ایفای نقش شهروندی در جامعه محلی، ملی و جهانی نیز امری است که از این نهاد آموزشی انتظار می‌رود. هدف این پژوهش، بررسی میزان تاثیرگذاری محتوای کتاب‌های درسی علوم اجتماعی در راستای اهداف تعیین‌شده و میزان ارایه مهارت‌های تربیت شهروندی در کتاب‌ها بود.<br><b>روش‌ها:</b> این مطالعه تحلیل محتوی در کلیه کتاب‌های درسی علوم اجتماعی دوره متوسطه در سال تحصیلی 89-1388 انجام شد. براساس عملیات برش، محتوای کتاب‌های علوم اجتماعی دوره متوسطه طبقه‌بندی و به 4 بخش متن، تصویر، پرسش و فعالیت تقسیم شدند. برای پردازش داده‌ها از روش آنتروپی شانون استفاده شد. پس از بهنجارسازی داده‌ها، بار اطلاعاتی هر مقوله محاسبه و در نهایت، با استفاده از بار اطلاعاتی مقوله‌ها، ضریب اهمیت هر یک از مقوله‌ها محاسبه شد.<br><b>یافته‌ها:</b> از مجموع 3194 واحد محاسبه‌شده در محتوای کتاب‌های درسی علوم اجتماعی دوره متوسطه، تنها 99 واحد به مهارت ویژه شهروندی اختصاص داشت. بیشترین میزان توجه با 31 واحد متعلق به شاخص "خودآگاهی" بود. به شاخص "استفاده درست از امکانات شهری" هیچ اشاره‌ای نشده بود.<br><b>نتیجه‌گیری:</b> با وجود آنکه برنامه‌های درسی رسمی و به‌ویژه علوم اجتماعی در تحقق تربیت شهروندی نقش اساسی ایفا می‌کنند، بیشتر شاخص‌های مربوط به مهارت شهروندی از توجه بسیار کمی در محتوای برنامه درسی علوم اجتماعی برخوردار است. <b>Aims:</b> With regard to the fundamental effect of traing and education in the students’ sociablity, preparing the young generation to play citizenship role in the local, national and global community is an issue which is expected of this educational entity. The present study was conducted to evaluate the effect of the content of social sciences textbooks in line with the determined objectives and the degree of presenting the citizenship training skills in such textbooks.<br><b>Methods:</b> This content analysis study was conducted in social sciences textbooks of middle school courses in 2010-11. Based on sectioning or cutting procedure, social sciences textbooks’ contents of secondary school was categorized and divided into four sections including text, image, question and activity. Shannon entropy method was used for data analysis. After normalizing the data, information load of each category was calculated and finally, importance coefficience of each one of categories was estimated using categories’ information load.<br><b>Results:</b> From among the 3149 units calculated in the content of the secondary school’s social sciences textbooks, just 99 units were allocated to the special citizenship skill. The highest rate of attention belonged to the Self-awareness with 31 units. No reference was made to “appropriate use of civil facilities”.<br><b>Conclusion: </b>Although formal curricula, especially social sciences play substantial role in the realization of citizenship training, little attention has been paid to the indexes pertinent to citizenship skills in the social sciences curricula content. علوم اجتماعی، مهارت‌های شهروندی، تحلیل محتوی، آنتروپی شانون Social Sciences, Citizenship Skills, Content Analysis, Shannon Entropy 163 169 http://edcbmj.ir/browse.php?a_code=A-10-360-1&slc_lang=fa&sid=1 Talebzadeh Nobarian محسن طالب‌زاده نوبریان 10031947532846004197 10031947532846004197 No Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences & Psychology, University of Shahid-Beheshti, Tehran, Iran گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Abolghasemi محمود ابوالقاسمی 10031947532846004198 10031947532846004198 No Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences & Psychology, University of Shahid-Beheshti, Tehran, Iran گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Jamali Tazehkand محمد جمالی تازه‌کند mhm.jamali@gmail.com 10031947532846004199 10031947532846004199 Yes Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences & Psychology, University of Shahid-Beheshti, Tehran, Iran گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران